Dziwna Zofia – filozofia dla przedszkolaków

Przedszkole LINGUALAND w Zielonej Górze jest jednym z pierwszych w Polsce, które w swojej ofercie proponują warsztaty filozoficzne.

„Dziwna Zofia”- Filozofowanie z dziećmi to nazwa dla strategii i technik edukacyjnych, które zmierzają do tego, by za pomocą dialogu filozoficznego z dziećmi i z wykorzystaniem metod zaczerpniętych z filozofii stymulować i wzmacniać refleksję w wieku dziecięcym. Od lat idea „filozofowania z dziećmi” gości w wielu europejskich szkołach i innych placówkach wychowawczych. Wyrasta ona z przekonania, że od najmłodszych lat powinno się kształcić myślenie krytyczne, twórcze i wrażliwe.

Oczywiście, założenie, że refleksja filozoficzna jest w stanie wspomóc intelektualny i moralny rozwój dzieci wymaga określonego podejścia do samej filozofii. Nie traktuje się tu zatem filozofii jako zajęcia dla wąskiej grupy specjalistów, lecz jako technikę analogiczną do pisania, czytania i rachowania. I jak dzieci uczymy poprawnie pisać i liczyć, tak samo powinniśmy uczyć je logicznie myśleć, rozwijać ich wyobraźnię oraz uwrażliwiać na rozmaite wartości – estetyczne, etyczne i poznawcze.

Termin „filozofia” oznacza umiłowanie mądrości (z języka greckiego phileo to „kochać”, a sophia to „mądrość”). Na zajęciach filozofowania nie chodzi jednak o to, by „dostarczać” dzieciom mądrości dorosłych. Nie uczymy dzieci filozofii w rozumieniu teorii i koncepcji filozoficznych dostosowanych do poziomu najmłodszych. Na naszych zajęciach nie ma ostatecznych odpowiedzi, które nauczyciel po prostu komunikuje swoim podopiecznym. Liczą się pytania, które dzieci stawiają same podczas wspólnej rozmowy. I wciąż jesteśmy zaskakiwani, gdy okazuje się, że dziecięce zapytywanie krąży wokół fundamentalnych kwestii „dorosłego świata”, takich jak prawda, dobro, piękno, miłość i przyjaźń.

Nasze warsztaty polegają przede wszystkim na metodycznie zorganizowanej dyskusji małych filozofów. Zachęcamy je do wspólnego namysłu nad pytaniami odnośnie do rozmaitych tekstów i opowiastek, a także do uczestnictwa w ćwiczeniach filozoficznych i plastycznych. Umożliwiają one refleksję polegającą na obserwacji, wyrażaniu i rozumieniu własnych i cudzych przekonań, badaniu pojęć i poszukiwaniu kryteriów, argumentowaniu i uzasadnianiu oraz fantazjowaniu i eksperymentowaniu.

Zajęcia te w naszym przedszkolu zostały zapoczątkowane  przez Panią Annę Malitowską – doktora filozofii. Dr Anna Malitowska pracuje w Zakładzie Etyki Instytutu Filozofii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Autorka książki „Sumienie filozofii. Artur Schopenhauer” oraz licznych artykułów poświęconych filozofii moralności i dydaktyce etyki. Doświadczenie naukowe i dydaktyczne zdobywała na stażach w Niemczech, Hiszpanii i Szwajcarii. Uczestniczy w projektach międzynarodowych i krajowych, takich jak Civic Education in Middle Europe, propagujących ideę „filozofowania z dziećmi i młodzieżą” oraz tzw. „edukacji demokratycznej”. Obecnie prowadzi je Pan Dr Arkadiusz Tyda.

E-mail: anna.m.malitowska@gmail.com